جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

153

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

اقسام لباس‌هاى ايران را ميپوشند ، اما كلاه بىلبهء پوستى ، ( به جاى كلاه كوتاه يا كلاه كوچكى به شكل پوست تخم‌مرغ ) و كت پوستى دراز يا پوستين در برميكنند و تا اين اواخر از جهت پيوستگى قومى و علاقهء نسبت به رئيس خود شهرت بسيار داشتند و حاضر بودند هرموقع با راه انداختن آشوب از آنها بر ضد حكومت مركزى طرفدارى نمايند . اقتدار ايلخانى - اقتدار ايلخانى همواره در اين خانوار ارثى بوده است هرچند كه آن ظاهرا منوط به تصويب شاه است . دولت گاهى سعى كرده است افراد رسمى از طرف خود انتخاب كند ، ولى اين كار بعض اوقات به شورش و انصراف قهرى شخص مزاحم منجر شده است . از موقع بر تخت نشستن و يا در واقع ابراز قدرت شاه فعلى در بيست و پنج سال اخير كردها سلسلهء قاجار را غاصبان بيگانه ميشناخته‌اند و ايشان اتباع سركرده‌هاى خود بوده‌اند نه پادشاه . ايلخانىها بنام خود و بدون مراجعه به تهران بانى قانون و مجرى عدل و داد بوده‌اند و حتى حق مرگ و حيات براى خود مىشناخته‌اند . ولى پيش‌آمدى كه قبل از ورود من به قوچان رخ داد از لحاظ تغيير وضعى كه اتفاق افتاده است بهترين شاهد و درخور بيان است . وزير يا نائب الحكومهء قوچان به نام رمضان خان بوسيلهء شخصى كه در پى انتقام خصوصى بود و قصد جنايت داشت تير خورد و با آنكه مضروب كشته نشده بود ايلخانى بدون هيچگونه مراجعه‌اى به تهران ضارب را به فجيع‌ترين طرزى كشت و اين عمل از جانب شاه به مثابهء دخالت در اختيارات سلطنتى وى تلقى گرديد و من هيچ ترديدى ندارم كه ايلخانى براى اجتناب از عواقب كار ناگزير شده است مبلغ سرشارى بابت حق بخشودگى تقديم كند . خاندان حاكم - نسب‌نامهء خانوادهء ايلخانى به شرح زير است : اولين نفر رئيس خانواده كه مدرك آن در دست است محمد حسين بود كه اواخر قرن گذشته ( 18 ميلادى ) در شيروان حكومت ميكرد . پسر او امير گناه خان در اوايل قرن حاضر